برچسب «ساختهشده با هوش مصنوعی»؛ قوانین جدید اینستاگرام، یوتیوب و اروپا برای ویدیوهای AI
یوتیوب برچسب‌ها را جلوی چشم آورد، اینستاگرام با C2PA خودکار برچسب می‌زند و اروپا قانونش را اجرا کرد. چه چیزی برای تبلیغ ویدیویی شما عوض شده؟
- از ۱۱ مرداد ۱۴۰۵ (۲ اوت ۲۰۲۶) ماده ۵۰ قانون هوش مصنوعی اتحادیه اروپا اجرایی شد و برچسب‌گذاری دیپ‌فیک‌ها اجباری است.
- یوتیوب از خرداد ۱۴۰۵ برچسب AI را زیر پلیر و روی شورتس نشان میدهد و ویدیوهای واقع‌نمای اعلام‌نشده را خودکار برچسب می‌زند.
- اینستاگرام و فیسبوک برچسب «AI info» دارند و فایلهای دارای متادیتای C2PA را خودکار تشخیص می‌دهند.
- ویدیوی آشکارا تخیلی یا انیمیشنی معمولاً برچسب اجباری نمی‌خواهد؛ ویدیوی واقعنما از آدم یا رویداد واقعی می‌خواهد.
اگر ویدیوی تبلیغاتی‌تان را با هوش مصنوعی ساخته‌اید و قرار است در اینستاگرام یا یوتیوب منتشر شود، احتمالاً باید برچسب «ساختهشده با هوش مصنوعی» بگیرد. اینکه کِی اجباری است و کِی نه، به یک سؤال برمی‌گردد: آیا بیننده ممکن است آن را با واقعیت اشتباه بگیرد؟
این مقاله تغییرات ۱۴۰۵ را از سه زاویه مرور میکند: قانون اروپا، یوتیوب و پلتفرم‌های متا. حقوق‌دان نیستیم و این متن مشاوره حقوقی نیست؛ برای پروژه‌های حساس با وکیل مشورت کنید.
01در اروپا چه اتفاقی افتاد؟
ماده ۵۰ قانون هوش مصنوعی اتحادیه اروپا (AI Act) که به «تعهدات شفافیت» معروف است، از ۲ اوت ۲۰۲۶ اجرایی شد. این ماده دو بخش اصلی دارد:
- سازنده‌های مدل باید خروجی را به‌شکل ماشین‌خوان (مثل واترمارک دیجیتال) علامت بزنند.
- کسی که ویدیو را منتشر میکند باید دیپ‌فیک را به‌شکل واضح و قابل‌دیدن برچسب بزند.
بسته اصلاحی موسوم به Digital Omnibus که اردیبهشت ۱۴۰۵ روی آن توافق شد، تاریخ اصلی را تغییر نداد. فقط به سیستم‌هایی که پیش از ۲ اوت وارد بازار شده بودند، چهار ماه (تا ۲ دسامبر ۲۰۲۶) برای اضافه کردن واترمارک ماشین‌خوان مهلت داد.
کمیسیون اروپا هم ۲۰ خرداد ۱۴۰۵ یک «کد عملکرد» داوطلبانه منتشر کرد که سه آیکون رسمی دارد: «دخالت هوش مصنوعی»، «کاملاً ساختهشده با AI» و «بخشی دستکاری‌شده با AI».
دیپ‌فیک دقیقاً یعنی چه؟
طبق تعریف قانون، دیپ‌فیک محتوایی است که به آدم‌ها، اشیا، مکان‌ها یا رویدادهای واقعی شباهت جدی دارد و ممکن است به‌اشتباه واقعی به نظر برسد. راهنمای جدید کمیسیون صریحاً می‌گوید محتوای غیرواقع‌گرایانه، مثلاً آدمی که پرواز میکند یا حیوانی که حرف می‌زند، زیر این تعریف نمی‌رود.
برای آثار هنری، طنز یا داستانی هم استثنا وجود دارد: اگر از قالب و زمینه کاملاً پیداست که اثر خیالی است، برچسب می‌تواند کم‌مزاحمت‌تر باشد. اما حذف کامل نمی‌شود.
به کسب‌وکار ایرانی چه ربطی دارد؟
اگر مخاطب یا مشتری اروپایی دارید (فروشگاه آنلاین با ارسال بین‌المللی، اپلیکیشنی که در اروپا کاربر دارد، کمپینی که در آلمان یا هلند دیده می‌شود)، این قانون شما را هم در بر می‌گیرد. اگر ندارید، مهم‌تر از قانون اروپا قوانین خود پلتفرم‌هاست. چون پلتفرم‌ها برای سادگی، همین استانداردها را برای همه کشورها اجرا می‌کنند.
02یوتیوب چه چیزی را عوض کرد؟
یوتیوب ۶ خرداد ۱۴۰۵ (۲۷ مه ۲۰۲۶) دو تغییر مهم اعلام کرد.
جای برچسب عوض شد. در ویدیوهای بلند، برچسب حالا مستقیم زیر پلیر و بالای توضیحات می‌آید. در شورتس، روی خود ویدیو نمایش داده می‌شود. قبلاً در توضیحات گسترده پنهان بود و تقریباً کسی آن را نمی‌دید.
تشخیص خودکار آمد. اگر از هوش مصنوعی واقعنما به‌شکل قابل‌توجه استفاده کرده باشید و اعلامش نکرده باشید، یوتیوب خودش برچسب می‌زند. می‌توانید در YouTube Studio اعتراض کنید، مگر اینکه فایل متادیتای C2PA داشته باشد یا با ابزارهای خود یوتیوب ساخته شده باشد.
در یوتیوب چه زمانی باید اعلام کنید؟
وقتی ویدیو:
- آدم واقعی را در حال گفتن یا انجام کاری نشان میدهد که نکرده؛
- فیلم یک رویداد یا مکان واقعی را تغییر داده؛
- صحنه‌ای واقعنما ساخته که هرگز اتفاق نیفتاده.
وقتی لازم نیست: انیمیشن یا محتوای آشکارا غیرواقعی، افکت‌های ویژه، اصلاح رنگ و استفاده از AI فقط برای نوشتن سناریو یا کمک در تدوین. طبق اعلام یوتیوب، برچسب روی رتبه و درآمد ویدیو اثری ندارد.
03اینستاگرام و فیسبوک چطور؟
متا روی محتوای واقع‌نمای ساختهشده با هوش مصنوعی برچسب AI info می‌گذارد. دو راه دارد:
- تشخیص خودکار: اگر فایل ویدیو متادیتای C2PA یا Content Credentials داشته باشد (که بسیاری از مدل‌های جدید مثل Seedance خودکار اضافه می‌کنند)، برچسب خودکار اعمال می‌شود.
- اعلام دستی: در Ads Manager و هنگام انتشار گزینه اعلام استفاده از AI وجود دارد.
ویرایشهای جزئی مثل روتوش یا اصلاح رنگ برچسب نمیخواهند. تیک‌تاک هم مشابه همین را با برچسب AIGC اجرا میکند و در برخورد با محتوای اعلام‌نشده سخت‌گیرتر است.
04پس تبلیغ ما برچسب می‌خواهد یا نه؟
این جدول برداشت ما از قوانین بالا برای سناریوهای رایج است:
| نوع ویدیو | برچسب لازم است؟ |
|---|---|
| موشن گرافیک یا انیمیشن آشکارا کارتونی | معمولاً نه |
| تیزر سینمایی با محیط و آدم‌های واقع‌نمای ساختگی | بله |
| ویدیوی فیلمبرداری‌شده که فقط پس‌زمینه‌اش با AI عوض شده | بله، اگر مکان واقعی را تغییر داده |
| گوینده مجازی که شبیه آدم واقعی است | بله |
| استفاده از AI فقط برای سناریو، زیرنویس یا تدوین | نه |
| چهره یا صدای یک آدم مشهور بدون اجازه | برچسب کافی نیست؛ اصلاً نسازید |
ردیف آخر را جدی بگیرید. برچسب، مشکل حق تصویر و رضایت را حل نمی‌کند.
05نگران باشیم که برچسب «AI» به برند ضربه بزند؟
نگرانی منطقی است، ولی ما فکر می‌کنیم در اغلب موارد بی‌مورد است. برچسب فقط می‌گوید ابزار چه بوده. چیزی که برند را خراب میکند ویدیوی بی‌کیفیت و فریب‌دهنده است، نه شفافیت. تبلیغی که آشکارا خیالی است و ایده خوبی دارد، با برچسب هم کار میکند. یادتان باشد ۸۹٪ مخاطب‌ها می‌گویند کیفیت ویدیو روی اعتمادشان اثر دارد (جزئیات در آمار ویدیو مارکتینگ ۲۰۲۶).
پیشنهاد عملی ما:
- از اول برای «آشکارا خیالی» طراحی کنید. سبک بصری خاص، دنیای فانتزی یا حرکت غیرممکن دوربین هم ویدیو را جذاب‌تر میکند هم بحث دیپ‌فیک را کنار می‌گذارد.
- متادیتای C2PA را پاک نکنید. حذف آن مشکوک‌تر از خود برچسب است.
- رضایت‌نامه کتبی بگیرید. اگر چهره یا صدای آدم واقعی (حتی کارمند خودتان) در ویدیوست.
- در کپشن شفاف باشید. یک جمله کوتاه مثل «ساختهشده با هوش مصنوعی در Xeroframe Studio» بخشی از روایت برند می‌شود.
در خدمات ساخت ویدیو با هوش مصنوعی این ملاحظات را از مرحله سناریو در نظر می‌گیریم. برای شناخت ابزارها هم مرور مدل‌های ویدیوی هوش مصنوعی ۲۰۲۶ را ببینید.
FAQسوالات متداول
آیا ویدیوی ساختهشده با هوش مصنوعی در اینستاگرام باید برچسب بخورد؟
اگر واقعنما باشد و آدم، مکان یا رویدادی را نشان دهد که ممکن است واقعی تصور شود، بله. متا این محتوا را با برچسب AI info مشخص میکند و فایلهای دارای متادیتای C2PA را خودکار تشخیص میدهد. انیمیشن و ویرایشهای جزئی معمولاً برچسب نمیخواهند.
برچسب AI روی بازدید ویدیو در یوتیوب اثر منفی دارد؟
طبق اعلام یوتیوب، برچسب «محتوای تغییریافته یا مصنوعی» روی رتبه‌بندی و درآمد ویدیو اثری ندارد. اما اگر اعلام نکنید و سیستم خودکار تشخیص دهد، برچسب بدون اختیار شما اضافه می‌شود.
قانون هوش مصنوعی اروپا از چه زمانی برچسب دیپ‌فیک را اجباری کرد؟
تعهدات شفافیت ماده ۵۰ از ۲ اوت ۲۰۲۶ (۱۱ مرداد ۱۴۰۵) اجرایی شد. سیستم‌هایی که پیش از این تاریخ عرضه شده بودند تا ۲ دسامبر ۲۰۲۶ برای واترمارک ماشین‌خوان مهلت دارند.
منابع
این مقاله با اخبار تازه به‌روز می‌شود. آخرین بازبینی: ۱۰ مهر ۱۴۰۵
